مدیرعامل شرکت بهسازان ملت با تاکید بر ضرورت نوسازی زیرساخت‌های بانکی، تقویت امنیت و توسعه همکاری بانک‌ها با فین‌تک‌ها استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی و داده را از مسیرهای مهم تحول خدمات بانکی عنوان کرد.

به گزارش ستاد خبری اینوتکس ۲۰۲۶، پنل «بانکداری نوآورانه در دوران پساجنگ» با حضور مهدی محمدی عضو هیئت‌علمی دانشگاه تهران و محمد صادقی، مدیرعامل شرکت بهسازان ملت در سالن چندمنظوره پارک فناوری پردیس و در حاشیه پانزدهمین نمایشگاه بین‌المللی نوآوری و فناوری اینوتکس ۲۰۲۶ برگزار شد.

محمد صادقی در این پنل با اشاره به تحولات و آسیب‌های واردشده به شبکه بانکی در ماه‌های اخیر اظهار کرد: نمی‌توان اتفاقاتی را که از ابتدای سال تاکنون رخ داده فراموش کرد؛ از اتفاقات سایبری برای بانک‌ها گرفته تا حملات موشکی و اختلالاتی که برای چند بانک بزرگ و کوچک کشور رخ داد.

وی افزود: این اتفاقات نشان داد که در حوزه‌هایی که باید روی آنها کار می‌کردیم ضعیف عمل کرده‌ایم و نتوانسته‌ایم زیرساخت‌های لازم را به‌موقع توسعه دهیم.

بانکداری جامع در ایران هنوز شکل نگرفته است

مدیرعامل شرکت بهسازان ملت با اشاره به ضرورت حرکت به سمت بانکداری جامع گفت: در دنیا مدل بانکداری جامع شامل بانکداری تجاری، شخصی، شرکتی، مدیریت ثروت و مدیریت دارایی است اما در ایران هنوز چنین سیستم جامعی شکل نگرفته است.

صادقی ادامه داد: در کشور تلاش‌هایی برای ورود به حوزه بانکداری شخصی و شرکتی انجام شده اما در بسیاری از موارد موفق نبوده‌ایم و دوباره تمرکز به سمت بانکداری تجاری بازگشته است.

وی با بیان اینکه حتی تخصصی‌شدن بانک‌ها نیز به شکل کامل محقق نشده است گفت: بانک‌های مختلف کشور در بسیاری از موارد خدمات مشابهی ارائه می‌کنند و هنوز آن تخصص‌گرایی واقعی در حوزه خدمات مالی و بانکی که در دنیا شاهد آن هستیم شکل نگرفته است.

کوربانکینگ ایران حدود ۱۵ تا ۱۹ سال عقب است

صادقی یکی دیگر از چالش‌های اساسی نظام بانکی را عقب‌ماندگی فناوری دانست و اظهار کرد: اگر به سن کوربانکینگ‌های موجود در کشور نگاه کنیم بسیاری از آنها حدود ۱۸ تا ۱۹ سال قدمت دارند.

وی افزود: از حدود ۱۵ سال پیش اتفاق ویژه‌ای برای به‌روزرسانی جدی این زیرساخت‌ها رخ نداده است؛ در حالی که در همین مدت دنیای دیجیتال، شبکه‌های اجتماعی و خدمات مالی با سرعت بسیار زیادی متحول شده‌اند.

مدیرعامل شرکت بهسازان ملت با بیان اینکه سرعت تحول فناوری در جهان بسیار بیشتر از ایران بوده است گفت: اگر ۱۵ سال گذشته را در مقیاس تحولات فناوری محاسبه کنیم، گویی دنیا در این مدت مسیری بسیار طولانی را طی کرده اما ما بخش قابل‌توجهی از این مسیر را از دست داده‌ایم.

وی ادامه داد: امروز در دنیا موضوعاتی مانند استیبل‌کوین و توکنیزه‌کردن دارایی‌ها به راهکارهای عملی تبدیل شده و خدمات مربوط به آنها در حال ارائه است اما در ایران همچنان درگیر مسائل پایه‌ای مانند سیستم‌های حسابداری، حساب‌ها و نرخ سپرده هستیم.

بدهکاری خدمتی به فین‌تک‌ها داریم

صادقی با اشاره به فاصله میان بانک‌ها و فین‌تک‌ها گفت: ما علاوه بر بدهکاری فناوری یک بدهکاری خدمتی نیز داریم. یکی از ساده‌ترین نمونه‌ها این است که فین‌تک‌ها برای آزمایش خدمات خود به سندباکس نیاز دارند اما حتی یک سندباکس ساده و استاندارد که در بسیاری از نقاط دنیا حل شده در اختیار آنها نیست.

وی افزود: در چنین شرایطی اگر بخواهیم با فین‌تک‌ها کار کنیم مجبوریم خدمات پایه و ابتدایی ارائه کنیم و خود فین‌تک‌ها نیز در یک سطح محدود شروع به ساختن سرویس‌های خود می‌کنند؛ در نتیجه امکان رشد و مقیاس‌پذیری آنها کاهش می‌یابد.

مدیرعامل شرکت بهسازان ملت با تاکید بر ضرورت فراهم‌کردن زیرساخت برای همکاری بانک‌ها و شرکت‌های فناور گفت: بانک‌ها باید خدمات و داده‌های موردنیاز فین‌تک‌ها را در یک محیط امن و استاندارد در اختیار آنها قرار دهند تا این شرکت‌ها بتوانند بر مبنای داده و زیرساخت بانکی، محصولات و خدمات جدید ایجاد کنند.

اولویت نخست؛ جلوگیری از خاموشی خدمات بانکی در بحران

صادقی با اشاره به تجربه اختلال‌های اخیر در شبکه بانکی اظهار کرد: اگر بخواهیم برای آینده برنامه‌ریزی کنیم نخستین مرحله باید این باشد که اگر دوباره اتفاقی مانند جنگ رخ داد شبکه بانکی به‌گونه‌ای نباشد که برای یک ماه امکان ارائه خدمات نداشته باشد.

وی گفت: بیش از یک ماه حدود ۶۰ درصد از نظام بانکی خاموش بود و مردم و حتی مجموعه‌های فعال در شبکه بانکی امکان دریافت برخی خدمات پایه خود را نداشتند بنابراین جبران این مسئله باید در اولویت قرار گیرد.

صادقی مرحله دوم را نوسازی زیرساخت‌های بانکی عنوان کرد و افزود: باید به این فکر کنیم که چگونه زیرساخت‌هایی ایجاد کنیم که علاوه بر پاسخ‌گویی به نیازهای امروز بتوانند نیازهای پنج تا ۱۰ سال آینده را نیز پوشش دهند.

وی تاکید کرد: بانک‌ها نباید صرفا به بانکداری تجاری محدود بمانند بلکه باید بتوانند به سمت بانکداری جامع حرکت کنند.

معماری‌های قدیمی یکی از عوامل آسیب‌پذیری امنیتی بانک‌ها

مدیرعامل شرکت بهسازان ملت همچنین امنیت را یکی از جدی‌ترین چالش‌های نظام بانکی دانست و گفت: اتفاقات اخیر نشان داد که در حوزه امنیت نیز به اندازه کافی رشد نکرده‌ایم.

صادقی افزود: بخشی از این آسیب‌پذیری به معماری‌ها و فناوری‌های قدیمی بازمی‌گردد. ما در سال‌های گذشته نتوانسته‌ایم از ظرفیت‌های جدید امنیت داده و فناوری‌های مدرن به شکل مناسب استفاده کنیم.

وی با تاکید بر اینکه امنیت باید همزمان با نوسازی فناوری مورد توجه قرار گیرد اظهار کرد: تا زمانی که زیرساخت‌های بانکی مدرن، امن و قابل ارائه به اکوسیستم فناوری ایجاد نشود امکان استفاده موثر از ظرفیت فین‌تک‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان نیز محدود خواهد بود.

بانک‌ها باید زمین بازی را برای فین‌تک‌ها فراهم کنند

صادقی با اشاره به ظرفیت شرکت‌های فناور گفت: ارزش‌آفرینی در بسیاری از موارد از سوی پارتنرها و شرکت‌های فناور بهتر انجام می‌شود زیرا آنها دست بازتری برای ارائه ایده‌های جدید و اجرای سریع دارند.

وی ادامه داد: اگر بانک بتواند یک پلتفرم مناسب ایجاد کند و نقش خود را به‌عنوان یک بازیگر مالی به‌درستی ایفا کند می‌توان سایر بازیگران اکوسیستم را پیرامون آن قرار داد و از مدل‌هایی مانند وایت‌لیبل برای ارائه خدمات استفاده کرد.

مدیرعامل شرکت بهسازان ملت گفت: بانک باید زمین بازی مناسبی برای شرکت‌های فناوری فراهم کند و آنها نیز فناوری، ایده و تجربه خود را وارد این زمین کنند تا یک همکاری واقعی و دوطرفه شکل بگیرد.

پیشنهاد برای ۶ تا ۱۲ ماه آینده؛ تمرکز بر نوآوری‌های سریع و کاربردی

صادقی با اشاره به شرایط اقتصادی کشور اظهار کرد: به نظر من در ۶ تا ۱۲ ماه آینده شرکت‌های نوآور و فین‌تک‌ها باید بیشتر روی حوزه‌هایی تمرکز کنند که در شرایط فعلی نیاز واقعی بازار هستند.
وی حوزه‌های مرتبط با پرداخت و خدمات اعتباری را از جمله این زمینه‌ها دانست و گفت: با توجه به شرایط تورمی حوزه‌هایی مانند پرداخت و «الان بخر بعدا پرداخت کن» (BNPL) همچنان ظرفیت رشد و نوآوری دارند.

او همچنین «کشف تقلب» یا Fraud Detection را یکی از حوزه‌های جذاب برای همکاری میان بانک‌ها و شرکت‌های فناور عنوان کرد و افزود: فین‌تک‌ها می‌توانند در زمینه‌هایی که مورد علاقه بانک‌هاست به‌ویژه کشف تقلب و خدمات مبتنی بر داده راهکارهای جدید ارائه کنند.

هوش مصنوعی و بلاک‌چین؛ فرصت ایجاد بردهای سریع

صادقی با اشاره به کوتاه‌بودن دوره‌های مدیریتی در بانک‌ها گفت: در بانک‌ها موضوع «Quick Win» یا دستاوردهای سریع مطرح است و مدیران معمولا به دنبال پروژه‌هایی هستند که بتوانند در مدت کوتاه نتیجه آنها را نشان دهند.

وی افزود: ایده‌هایی مبتنی بر هوش مصنوعی و بلاک‌چین که بتوانند در مدت کوتاه نتیجه خود را نشان دهند می‌توانند در این دوره جذاب باشند.

مدیرعامل شرکت بهسازان ملت در عین حال تاکید کرد: اگر قرار باشد پروژه‌ها در مقیاس بزرگ‌تر دنبال شوند یکی از مهم‌ترین حوزه‌ها اعتبار است.

وی گفت: امروز نقدینگی و پول داغ محدود است و رقابت زیادی برای آن وجود دارد اما در حوزه اعتبار همچنان ظرفیت‌های زیادی وجود دارد. ابزارهایی مانند برات الکترونیکی و اوراق گام می‌توانند زمینه‌ای برای نوآوری و توسعه خدمات جدید باشند.

صادقی پیشنهاد کرد شرکت‌های فناور در ۶ تا ۱۲ ماه آینده با استفاده از APIهایی که بانک‌ها در اختیار دارند و زیرساخت‌های موجود روی این حوزه‌ها کار کنند تا دوره گذار فعلی طی شود و زمینه برای حرکت به سمت بانکداری مدرن فراهم شود.

اگر ۱۰۰ میلیون دلار در اختیار داشتم کوربانکینگ مدرن می‌ساختم

صادقی در پاسخ به این پرسش که «اگر ۱۰۰ میلیون دلار در اختیار داشتید، آن را چگونه هزینه می‌کردید؟» گفت: ۱۰۰ میلیون دلار واقعا عدد کمی است و همین مسئله نشان می‌دهد که با چه حجم بزرگی از مسائل زیرساختی مواجه هستیم.

وی با اشاره به برآوردهایی درباره نیاز کشور به سرمایه‌گذاری زیرساختی گفت: در برخی مباحث مطرح شده که برای بهبود زیرساخت‌های فناوری و زیرساخت‌های کشور در گام نخست به حدود ۳۰۰ میلیارد دلار سرمایه نیاز است و این رقم نشان‌دهنده حجم سرمایه‌گذاری عقب‌افتاده کشور است.

مدیرعامل شرکت بهسازان ملت با اشاره به افزایش هزینه تجهیزات فناوری و هوش مصنوعی اظهار کرد: هزینه تصمیم‌گیری‌نکردن سریع در کشور بسیار بالا است و قیمت تجهیزات و فناوری با سرعت زیادی تغییر می‌کند.

وی گفت: اگر ۱۰۰ میلیون دلار در اختیار من قرار می‌گرفت، بخش بزرگی از آن را برای ایجاد یک کوربانکینگ مدرن، کامپوزبل و مبتنی بر سرویس‌های استاندارد هزینه می‌کردم تا بتواند با اکوسیستم فناوری همکاری کند.

اختصاص ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار برای زیرساخت بانکی

صادقی ادامه داد: حدود ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار را به ایجاد زیرساخت مناسب کوربانکینگ اختصاص می‌دادم تا یک بستر درست برای همکاری با شرکت‌های فناور و فین‌تک‌ها ایجاد شود.

وی افزود: حدود ۱۰ تا ۱۵ میلیون دلار را نیز در حوزه سندباکس هزینه می‌کردم تا امکان ورود و آزمایش سرویس‌های شرکت‌های دیگر فراهم شود.

مدیرعامل شرکت بهسازان ملت همچنین گفت: در حوزه هوش مصنوعی با فرض اینکه زیرساخت سخت‌افزاری فراهم باشد حدود ۲۰ تا ۳۰ میلیون دلار را به توسعه نرم‌افزار اختصاص می‌دادم.
به گفته وی این سرمایه‌گذاری می‌توانست در حوزه‌هایی مانند KYC و KYB، کشف تقلب، تصمیم‌سازی و تحلیل داده مورد استفاده قرار گیرد.

صادقی همچنین از اختصاص بخشی از منابع به حوزه امنیت خبر داد و گفت: حدود ۱۰ تا ۱۵ میلیون دلار نیز باید در حوزه امنیت هزینه شود تا بتوان یک محیط امن برای همکاری با شرکت‌های فناور و ارائه داده ایجاد کرد.

بانک‌ها صاحب داده، پول و اعتبارند؛ فین‌تک‌ها صاحب فناوری و ایده

وی با تشریح مدل همکاری موردنظر خود میان بانک و اکوسیستم فناوری گفت: بانک‌ها صاحب اطلاعات، پول و اعتبار هستند و شرکت‌های فناور نیز صاحب فناوری، ایده، هوش و تجربه‌اند. اگر این دو ظرفیت کنار هم قرار گیرند می‌توان ارزش‌آفرینی قابل‌توجهی ایجاد کرد.

صادقی با اشاره به ظرفیت‌های موجود در بانک ملت اظهار کرد: در اکوسیستم بانک ملت علاوه بر بانک، بیمه، صرافی، شرکت پرداخت و تامین سرمایه نیز وجود دارد و این مجموعه‌ها حجم قابل‌توجهی از داده و خدمات در اختیار دارند.

وی افزود: از نظر گستره کسب‌وکار، بانک ملت مجموعه بسیار متنوعی از فعالیت‌ها را در اختیار دارد اما در حال حاضر امکان استفاده آسان و ساختاریافته از این داده‌ها و سرویس‌ها برای اکوسیستم فناوری فراهم نیست.

مدیرعامل شرکت بهسازان ملت تاکید کرد: اگر بتوان این اکوسیستم‌ها را به یکدیگر متصل کرد فرصت بزرگی برای ایجاد زنجیره ارزش، به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند تامین مالی زنجیره‌ای (SCF) ایجاد خواهد شد.

فین‌تک‌ها به داده خام و پردازش‌شده نیاز دارند

صادقی گفت: شرکت‌های فناور فقط به داده خام نیاز ندارند بلکه باید بتوانند به داده پردازش‌شده شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPI) و شاخص‌های مختلف نیز دسترسی داشته باشند تا بتوانند بر اساس آنها محصول و خدمت ایجاد کنند.

وی افزود: در کنار داده به یک سرویس امن و یک «زمین بازی» مناسب نیز نیاز داریم. قرار نیست هر شرکت فناور همه زیرساخت‌ها را از ابتدا خودش ایجاد کند؛ بانک باید بستر مناسب را فراهم کند و شرکت فناور نیز فناوری و ایده خود را وارد این بستر کند.

او ادامه داد: این همکاری می‌تواند در قالب سندباکس، وایت‌لیبل یا سایر مدل‌های رایج در دنیا انجام شود و در نهایت بانک و شرکت فناور به‌عنوان شریک تجاری در کنار یکدیگر قرار گیرند.

اتصال بانک، بیمه، صرافی و تامین سرمایه برای ساخت اقتصاد دیجیتال

صادقی با تاکید بر ضرورت ایجاد یک اکوسیستم مالی یکپارچه گفت: اگر بتوانیم داده‌ها و خدمات بانک، بیمه، صرافی، PSP و تامین سرمایه را در یک زیرساخت امن به یکدیگر متصل کنیم می‌توانیم ارزش‌های جدیدی در اقتصاد ایجاد کنیم.

وی افزود: در بسیاری از کشورهای دنیا بانک‌ها بیشتر بر تامین مالی بنگاه‌های کوچک و متوسط تمرکز دارند و پروژه‌های بزرگ از طریق نهادهای تامین سرمایه و ابزارهای تخصصی مالی تامین می‌شوند اما در ایران به دلیل ضعف این بخش بخش قابل‌توجهی از بار تامین مالی بر دوش بانک‌ها قرار گرفته است.

مدیرعامل شرکت بهسازان ملت گفت: به همین دلیل بانک‌ها می‌توانند با ایجاد زیرساخت مناسب و استفاده از ظرفیت شرکت‌های فناور به حل مسائل موردنیاز مردم و صنایع کمک کنند.

وی در پایان تاکید کرد: اگر چنین زیرساختی ایجاد شود شرکت‌های فناور می‌توانند با استفاده از داده، اعتبار، دانش و خدمات بانکی محصولات موردنیاز اقتصاد را ایجاد کنند و در نهایت هم بانک هم شرکت‌های فناوری و مهم‌تر از همه مردم از این همکاری منتفع شوند.