شهریار بیدار، مدیرعامل «وایب» در حاشیه نمایشگاه اینوتکس ۲۰۲۶ با اشاره به تحولات شتابان فناوری، از تغییر پارادایمِ ساختِ شرکت‌های بزرگ خبر داد و تأکید کرد: با ورود هوش مصنوعی و کاهش چشمگیر زمان توسعه نرم‌افزار، به‌زودی شاهد ظهور یونیکورن‌هایی (شرکت‌های یک‌میلیارد دلاری) خواهیم بود که با کمتر از ۱۰ نفر نیروی انسانی مدیریت می‌شوند؛ پیش‌بینی‌ای که با توجه به سرعت خیره‌کننده ابزارهای جدید، دیگر دور از واقعیت نیست.

به گزارش ستاد خبری اینوتکس ۲۰۲۶، پنل «مقیاس‌پذیری سریع و بزرگ (10X)» در حاشیه پانزدهمین نمایشگاه بین‌المللی نوآوری و فناوری اینوتکس ۲۰۲۶ با حضور شهریار بیدار، نایب‌رئیس هیأت‌مدیره و مدیرعامل وایب، محمدکاظم کشورشاهی مدیرعامل بازرگام و شرکت پست پیشگامان (تعاونی سهامی عام دانش‌بنیان) و فرشاد جعفرپور مدیرعامل ۱۰۰ استارتاپ و دبیر انجمن فضای کار اشتراکی برگزار شد.

شهریار بیدار در این پنل با اشاره به شکل‌گیری وایب اظهار کرد: حدود یک سال پیش بانک رفاه تصمیم گرفت یک فین‌تک داشته باشد و هیات‌مدیره این بانک نیز مصوبه تشکیل این شرکت را صادر کرد. ما از حدود یک سال گذشته کار را آغاز کردیم و در این مدت توانستیم تیم‌سازی کنیم و محصول را به مرحله عملیاتی برسانیم.

وی افزود: امروز وایب به فروش ماهانه حدود ۵ همت رسیده و تجربه رشد بسیار بالایی داشته است. در این مسیر مفهوم 10X را در دو مقطع به‌صورت واقعی تجربه کردم که بخشی از آن به تصمیم‌هایی برمی‌گشت که در مسیر توسعه کسب‌وکار اتخاذ کردیم.

مدیرعامل وایب ادامه داد: تقریبا چهار تا چهار و نیم ماه پس از آغاز پروژه فعالیت ما شروع شد و در همان ابتدای مسیر با جنگ ۱۲ روزه مواجه شدیم. در آن زمان حدود ۲۰۰ تراکنش داشتیم اما امروز بزرگ‌ترین شبکه مرچنت ایران را در اختیار داریم و مجموعه‌هایی مانند دیجی‌کالا، اسنپ، باسلام، تکنولایف، ملی‌گلد و وال‌گلد با ما همکاری می‌کنند و تعداد مرچنت‌های ما به حدود ۲ هزار مجموعه رسیده است.

کاهش هزینه کاربر؛ کلید نخست رشد وایب

بیدار با اشاره به نخستین مرحله رشد این مجموعه گفت: زمانی که فروش روزانه ما به حدود ۲ تا ۳ میلیارد تومان رسیده بود، بررسی کردیم که چگونه می‌توانیم کاربر را برای خرید از کانال وایب و تجربه مسیر خرید ترغیب کنیم.

وی ادامه داد: در آن مقطع تمرکز اصلی ما این بود که هزینه‌ای را که کاربر در این فرآیند متحمل می‌شود به حداقل برسانیم و با نیازسنجی درست، متناسب با ارزش سبد خرید و نیاز روزانه کاربر چیزی به او اضافه کنیم که خرید از این کانال برایش جذاب باشد.

مدیرعامل وایب گفت: در نتیجه این رویکرد پیش از بحران دی‌ماه توانستیم فروش را به حدود ۳ میلیارد تومان در روز برسانیم و یک مرحله از رشد 10X را تجربه کنیم.

کوچک‌سازی تیم و تمرکز بر نیروهای متخصص

بیدار درباره مرحله بعدی رشد وایب اظهار کرد: پس از آن نشستیم و بررسی کردیم که برای افزایش فروش چه اقداماتی باید انجام دهیم. در این مرحله تمرکز خود را روی فرآیندهای داخلی گذاشتیم، تعداد نیروهای تیم را به حدود یک‌سوم کاهش دادیم و تلاش کردیم به جای تعداد نیروی بیشتر افراد توانمندتر و بزرگ‌تری را وارد مجموعه کنیم.

وی افزود: با این تغییرات تلاش کردیم فرآیندها، چابکی و رویکرد محصول‌محور مجموعه را پویاتر کنیم و در ادامه توانستیم فروش روزانه را به حدود ۲۳۰ تا ۲۴۰ میلیارد تومان برسانیم؛ این اتفاق پیش از جنگ ۴۰ روزه رخ داد.

مدیرعامل وایب با رد این تصور که رشد این مجموعه صرفا ناشی از پشتوانه بانکی بوده است، گفت: ممکن است دوستان تصور کنند که چون فاندر ما یک بانک است سرمایه زیادی در اختیار داشته‌ایم اما امروز که فروش ماهانه ما به حدود ۵ تا ۶ همت رسیده، هدف‌گذاری ما رسیدن به فروش ۱۰۰ همتی در سال جاری است و در بحث گردش نقدینگی، بانک شاید حدود یک همت به ما کمک کند و بخش عمده منابع را خود بیزینس تولید و بازگردانی می‌کند.

بیدار تأکید کرد: یکی از نکات مهم در مقیاس‌پذیری این است که نباید موضوع را برای خودمان، کاربر پیچیده کنیم. باید موضوع را ساده نگه داریم و در این سادگی یا به دنبال ایجاد یک خط درآمدی جدید باشیم یا هزینه را در یک بخش کاهش دهیم؛ در این صورت به‌صورت طبیعی اسکیل اتفاق می‌افتد.

وی افزود: امروز چهار بانک پشت در وایب هستند تا منابع خود را وارد این خط درآمدی کنند اما ما پیش‌بینی‌های خود را تا پایان سال انجام داده‌ایم و بر اساس همان متدولوژی پیش می‌رویم.

نقش تعیین‌کننده پارتنرشیپ در رشد استارتاپ

بیدار یکی دیگر از عوامل مؤثر در رشد وایب را «پارتنرشیپ» عنوان کرد و گفت: زمانی که سرویس را راه‌اندازی کردم، با توجه به حدود ۲۰ سال فعالیت در این حوزه به سراغ مسئولان دیجی‌کالا رفتم و پیشنهاد دادم محصول وایب در این پلتفرم قرار گیرد.

وی ادامه داد: آن زمان فروش روزانه ما حتی کمتر از یک میلیارد تومان بود و طبیعی بود که برای متقاعد کردن یک مجموعه بزرگ برای همکاری نیاز به توضیح و ایجاد اعتماد وجود داشته باشد اما در نهایت این همکاری شکل گرفت و به‌شدت به مقیاس‌پذیری ما کمک کرد.

مدیرعامل وایب گفت: امروز نیز با گروه اسنپ قرارداد بسته‌ایم و از هفته آینده امکان خرید از اسنپ در وایب فراهم خواهد شد.

چرایی؛ حلقه گمشده بسیاری از استارتاپ‌ها

وی با تأکید بر اهمیت یافتن پاسخ برای این پرسش که «چرا باید این اتفاق بیفتد؟»، اظهار کرد: برای دیجی‌کالا باید چرایی این همکاری را حل می‌کردم و همین اتفاق باعث شد همکاری شکل بگیرد. این چرایی بسیار مهم است و اگر فاندرها واقعا به کاری که انجام می‌دهند باور داشته باشند و بتوانند آن را ساده و قابل توضیح برای خود و مخاطب بیان کنند، مسیر رشد آسان‌تر می‌شود.

بیدار ادامه داد: امروز دنیا بسیار تغییر کرده است. من در سال‌های گذشته هم داخل و هم خارج از ایران فعالیت کرده‌ام و شرایط تأمین مالی و راه‌اندازی کسب‌وکار در گذشته بسیار دشوارتر بود اما امروز به واسطه فناوری‌های جدید فرصت‌های بسیار بیشتری برای ایجاد و توسعه کسب‌وکار وجود دارد.

هوش مصنوعی؛ فرصت تازه برای ساخت کسب‌وکارهای بزرگ

مدیرعامل وایب با اشاره به نمونه‌هایی از کسب‌وکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی در خارج از ایران گفت: حدود پنج تا ۶ ماه پیش در نمایشگاهی در کلن آلمان دو جوان را دیدم که یک SaaS را با استفاده از هوش مصنوعی راه‌اندازی کرده بودند و در کمتر از ۶ ماه به درآمدی نزدیک به ۲ میلیون یورو رسیده بودند.

وی افزود: مدتی قبل نیز نمونه‌ای از یک استارتاپ شتاب‌دهنده Y Combinator در سوئد مطرح شد که در حوزه حسابداری فعالیت می‌کرد و با استفاده از هوش مصنوعی و موضوع orchestration، سامانه‌ای ایجاد کرده بود که در کمتر از ۴۸ ساعت توانسته بود چند میلیون دلار یا یورو درآمد ایجاد کند.

بیدار با اشاره به تغییر نگاه در نسل جدید استارتاپ‌ها گفت: امروز تأکید نباید صرفاً بر ایده‌ای باشد که از ابتدا در ذهن داریم؛ بلکه باید به نیاز جامعه و ابزارهایی که در اختیار داریم توجه کنیم. امروز ابزارهایی مانند هوش مصنوعی می‌توانند ایده‌هایی را تولید کنند که قابلیت درآمدزایی دارند و نمونه‌های واقعی آن نیز در حال شکل‌گیری است.

هیچ‌کس قرار نیست به ما کمک کند

وی با بیان اینکه فضای کارآفرینی نسبت به گذشته تغییر کرده است، گفت: سال‌ها پیش وقتی در اکوسیستم استارتاپی فعالیت می‌کردیم، تصورمان این بود که باید کسی بیاید و به ما کمک کند تا بتوانیم کاری انجام دهیم اما امروز باید بدانیم که هیچ‌کس، نه در داخل و نه در خارج، قرار نیست لزوما به ما کمک کند.

مدیرعامل وایب افزود: با فناوری‌هایی که امروز در اختیار داریم، خودمان می‌توانیم کارهای جدید و روزآمد انجام دهیم و کسب‌وکار ایجاد کنیم.

بیدار با اشاره به پیش‌بینی‌هایی درباره آینده استارتاپ‌ها اظهار کرد: چند سال پیش جمله‌ای مطرح شد مبنی بر اینکه تا پیش از سال ۲۰۳۰ شرکت‌هایی با کمتر از ۱۰ نفر نیروی انسانی و ارزش یک میلیارد دلار را تجربه خواهیم کرد. شاید آن زمان بسیاری این موضوع را جدی نمی‌گرفتند، اما امروز شرایط فناوری نشان می‌دهد که این پیش‌بینی چندان دور از واقعیت نیست.

وی ادامه داد: ماژولی که در گذشته برای تولید آن به ۶ ماه زمان نیاز داشتیم، امروز ممکن است در حدود چهار ساعت تولید شود. همین سرعت یک فرصت بزرگ برای استارتاپ‌هاست.

سرعت تحول فناوری می‌تواند غول‌های امروز را هم تهدید کند

مدیرعامل وایب هشدار داد: اگر Agentic E-commerce به شکل گسترده شکل بگیرد، ساختار فعلی وب و تجارت الکترونیک می‌تواند دستخوش تغییر جدی شود و حتی شرکت‌های بزرگی مانند دیجی‌کالا و اسنپ نیز با خطر از دست دادن جایگاه خود مواجه خواهند شد.

وی افزود: البته امروز در مجموعه‌هایی مانند دیجی‌کالا و اسنپ پروژه‌هایی در حال انجام است که آنها را برای این تحول آماده می‌کند اما تجربه نشان داده است که در فرآیندهای تحول، بسیاری از موقعیت‌ها و جایگاه‌های فعلی در نسل بعدی فناوری حفظ نمی‌شوند.

بیدار تأکید کرد: امروز بزرگ‌ترین فرصت در اختیار کسانی است که در این مقطع زندگی می‌کنند؛ زیرا سرعتی که می‌توانند با استفاده از فناوری تولید و توسعه داشته باشند، به آنها اجازه می‌دهد کارهایی انجام دهند که دیگران در آینده به‌سادگی نتوانند به آنها برسند.

وایب به دنبال شکل‌دهی هلدینگ هوش مصنوعی‌محور است گفت: زمانی که کار را آغاز کردیم، رویکرد ما این نبود که صرفاً به یک مجموعه بزرگ یا یک بانک متکی باشیم. درست است که بانک رفاه بانک بزرگی است و زنجیره تأمین گسترده‌ای به آن متصل است اما امروز ما به آن زنجیره تأمین کمک می‌کنیم.

بیدار ادامه داد: تلاش تیم وایب این بوده است که جایگاه مشخصی در این زنجیره ایجاد کند و برای مجموعه‌های مختلف ارزش افزوده داشته باشد. امروز وقتی برای جلسات مختلف به مجموعه بانک مراجعه می‌کنیم، بسیاری از مجموعه‌ها تمایل دارند به وایب نزدیک شوند و با آن ارتباط برقرار کنند زیرا می‌دانند وایب می‌تواند برای آنها ارزش افزوده ایجاد کند.

وی از برنامه این مجموعه برای ایجاد یک هلدینگ مبتنی بر هوش مصنوعی خبر داد و گفت: در جلسه کمیته برنامه‌ریزی و استراتژی، موضوع پی‌ریزی یک هلدینگ AIمحور مطرح شد که قرار است ونچرهای مختلفی در حوزه‌هایی مانند طلا و تجارت الکترونیک با رویکرد ایجنتینگ در آن شکل بگیرند.

مدیرعامل وایب در پایان تاکید کرد: هدف این است که توسعه کسب‌وکار صرفاً متکی به نام یا ساختار یک مجموعه بزرگ نباشد، بلکه خود کسب‌وکار بتواند جایگاه و ارزش‌آفرینی مستقلی ایجاد کند و در نهایت به نقطه‌ای برسد که سایر مجموعه‌ها به دلیل ارزش افزوده‌ای که ایجاد می‌کند، به دنبال همکاری و ارتباط با آن باشند.